Tag Archives: Marek Beylin

Duda, Szydło i Ruchadełko leśne

23 Paźdź

Partia Jarosława Kaczyńskiego boi się wyborów prezydenckich. Ale już widać, w jaki sposób będzie walczyć o drugą kadencję dla Andrzeja Dudy.

Wbrew oficjalnemu optymizmowi PiS boi się, że przegra wybory prezydenckie wiosną 2020 r. Bo w wyborach parlamentarnych opozycja zdobyła więcej głosów niż PiS, a podczas prezydenckich mobilizacja elektoratów nie osłabnie. Dla opozycji zdobycie prezydentury będzie ostatnią szansą, by powstrzymać władzę Jarosława Kaczyńskiego. Dla PiS przegrana to paraliż i demontaż autokratycznego państwa. Taka mobilizacja daje większe szanse opozycji, PiS nie przyciągnie bowiem kolejnych rzesz wyborców.

Nie pocieszają też rządzących sondaże prezydenckie. Wprawdzie większość z nich wskazuje na zwycięstwo prezydenta Dudy, ale są one przeprowadzane w warunkach, gdy nie ma jeszcze oficjalnych kontrkandydatów, a kampania dopiero się rozkręca. Duda wygrywa, bo jest na razie jedynym oczywistym kandydatem na ten urząd. Ale wygrywa ledwo, ledwo, co powinno PiS niepokoić. W 2014 r., kilka miesięcy przed wygraną Dudy, prezydent Komorowski miał w podobnych sondażach potężne 70-procentowe poparcie. Z wiadomym skutkiem. Duda jest więc przed wyborami prezydenckimi w gorszej sytuacji niż jego poprzednik.

Szansa PiS polega więc nie na rozglądaniu się za nowymi wyborcami, lecz na demobilizowaniu głosujących na opozycję. Posłużą temu trzy nurty polityki, których zapowiedzi już obserwujemy.

Posypią się nowe hojne dary

Przede wszystkim PiS obieca kolejne świadczenia i, co ważniejsze, będzie, jak dotąd, straszył, że opozycja zabierze to, co władza daje.

Demokratyczne partie i ich kandydaci muszą te zarzuty odpierać oraz przeciwstawić rządowej propagandzie własne wizje prospołecznej i sprawiedliwej Polski. Na razie tego nie potrafią. Komorowski też nie potrafił i w dużej mierze dlatego przegrał.

Oponenci będą oczerniani i zohydzani

Po drugie, procedowany w parlamencie projekt ustawy o zakazie edukacji seksualnej dobrze pokazuje zamiary PiS. Chodzi bowiem o to, by miano deprawatorów i opresorów dzieci przyspawać do znaczących środowisk antypisowskich. To zwłaszcza feministki i część liberalnych i lewicowych elit politycznych oraz artystyczno-intelektualnych złączonych mrocznym sojuszem ze społecznościami LGBT+ przedstawianymi przez propagandę PiS oraz Kościół jako pedofile i wrogowie rodzaju ludzkiego. Taka demonizacja tych wszystkich środowisk zawarta w projekcie ustawy i wzmagana przez rządowe media ma zdemobilizować wyborców opozycji. Chcesz być po stronie krzywdzicieli dzieci, pedofilów i ich popleczników? – pyta nas PiS każdego dnia.

Ta operacja może się powieść, jeśli opozycja nie stanie na wysokości zadania. Jeśli zrejteruje z tego pola bitwy tak, jak dopiero co uciekła Platforma, nie sprzeciwiając się w Sejmie nonsensownej merytorycznie uchwale przeciw „nienawiści wobec katolików”. Bo obowiązek opozycji w takich sprawach nie polega na tym, by kicać w krzaki, bo, ojej, to drażliwy temat. Przeciwnie, opozycja ma demaskować tę propagandę, przeciwstawiając jej projekt społeczeństwa tolerancyjnego, światłego i troszczącego się o bezpieczeństwo dzieci. Szczęśliwie w nowym Sejmie będzie lewica, która najpewniej PO rozrusza i doda jej odwagi.

Władza musi zademonstrować twardość

Po trzecie wreszcie, PiS musi w kampanii prezydenckiej przedstawiać się jako partia władcza i nieugięta. W nadziei, że strach przed władzą też demobilizuje wyborców, i w obawie, że jeśli okaże słabość, przybędzie jej przeciwników. Stąd zresztą próby zmiany wyników wyborów do Senatu – partia Kaczyńskiego nie może godzić się z przegraną. I musi próbować represji: rozprawiać się z sądami, mediami i kulturą. Ale to gra na krawędzi klęski, bo w Polsce łatwiej rozjuszyć społeczeństwo, niż je zastraszyć.

PiS ma więc wielki problem z wyborami prezydenckimi, dysponuje jednak instrumentami, by swą słabość minimalizować. Toteż głupotą byłoby przeświadczenie opozycji, że do sukcesu wystarczą takie kampanie wyborcze jak dotychczasowe. Otóż nie! Aby zdobyć prezydenturę, opozycja – KO, Lewica, PSL – musi się zmienić. Bez tego może nie utrzymać wyborców, którzy w wyborach parlamentarnych jej zaufali, a teraz będą sprawdzać, czy to zaufanie warto podtrzymać.

W skłóconym obozie władzy trwa rywalizacja w nowej sportowej konkurencji. Chodzi o to, by jak najgorliwiej oburzać się na krążące po kraju plotki o księdzu Tymoteuszu Szydle.

Zwycięzca tych zawodów może liczyć na przychylność matki księdza – Beaty Szydło, europosłanki i byłej premier, która zachowała w partii dość wpływów, by jej zdanie liczyło się przy tworzeniu nowego rządu. Jest więc o co walczyć.

Pierwszy do zawodów przystąpił Patryk Jaki, europoseł z Solidarnej Polski, były wiceminister sprawiedliwości, znany arbiter internetowej elegancji. Na jego koncie na Facebooku pojawił się prześmiewczy mem przedstawiający Donalda Tuska i Grzegorza Schetynę płaczących na pogrzebie Sebastiana Karpiniuka, jednej z ofiar katastrofy smoleńskiej. – Beata Szydło dzielnie od dawna znosiła ataki. Jednak przychodzi moment, że mocno trzeba stanąć w jej obronie. Dość – napisał Jaki, a plotki dotyczące ks. Tymoteusza nazwał „jedną z najbardziej haniebnych akcji ostatnich lat”.

Mateusz Morawiecki – który pokazywał na szczytach Rady Europejskiej zdjęcie dziewczyny w towarzystwie Edwarda Gierka, kłamiąc, że to Małgorzata Gersdorf, pierwsza prezes Sądu Najwyższego – nie mógł pozostać obojętny. Wszak Jaki i członkowie jego obozu próbują podkopać jego pozycję. – Ataki na Beatę Szydło i jej najbliższych są haniebne i absolutnie niedopuszczalne. Rodzina jest i pozostanie w Polsce świętością – oświadczył premier.

Do licytacji w oburzaniu się stanęło jeszcze kilku pomniejszych polityków i pracowników medialnych. Trudno ocenić, który z nich bardziej przekonał Beatę Szydło. Gdyby jednak ich reakcje analizować pod kątem hipokryzji, to zabrakłoby skali.

Jaki chce bronić Beaty Szydło przed haniebnymi plotkami. Czy bronił prezydent Gdańska Aleksandry Dulkiewicz, gdy członek kolegium IPN Krzysztof Wyszkowski haniebnie atakował jej dziecko? Wyszkowski pisał na Twitterze, że Dulkiewicz nie wie, kto jest ojcem, i sugerował, by „mianowała na ojca kanoniera z pancernika Schleswig-Holstein poległego w ataku na Westerplatte”. Brudny ściek. Ale Patryk Jaki siedział cicho.

A co Jaki robił, gdy TVP Info, prowadząc kampanię przeciwko znienawidzonemu przez PiS rzecznikowi praw obywatelskich Adamowi Bodnarowi, zaczęło prześwietlać przeszłość jego 14-letniego syna? Czy oburzał się, gdy pracownik stacji z kamerą ścigał Bodnara, pytając o „sytuację prawną jego syna”? Co Jaki robił, gdy prawicowe media prowadziły nagonkę na syna Donalda Tuska i gdy w efekcie patriota z biało-czerwoną opaską na koszuli wybił kamieniem okno w jego mieszkaniu? A ataki na córkę Ewy Kopacz?

Jaki milczał. Najwyraźniej ataki na dzieci przeciwników PiS nie są czymś „niedopuszczalnym”.

Morawiecki mówi, że rodzina jest świętością. A jak reagował, gdy Dorota Kania i Jerzy Targalski, bliscy obozowi władzy inkwizytorzy, publikowali tomy „Resortowych dzieci”, w których do szkalowania krytycznych wobec PiS dziennikarzy używano przeszłości ich rodziców? Gdzie był premier, gdy prezydent Andrzej Duda piętnował przeciwników politycznych, mówiąc, że „dzieci i wnuki zdrajców Rzeczypospolitej zajmują wiele eksponowanych stanowisk”? Albo gdy Jarosław Kaczyński mówił o „genie zdrady”?

Dwa lata temu prawicowy tygodnik umieścił na okładce zdjęcie rodziny Szydłów. – Ksiądz, student medycyny, dyrektor szkoły, szefowa polskiego rządu, czyli zwyczajni, porządni, otwarci ludzie – można było obok przeczytać. Dziś rodzina byłej premier zostaje podniesiona do rangi narodowej świętości. Święta, bo swoja.

Mateusz Morawiecki zabrał głos ws. plotek na temat syna Beaty Szydło – młody ksiądz oskarżany jest o romans z nastolatką i… zrobienie jej dziecka. „Morawiecki broni Szydło i „jej najbliższych” – „Rodzina rodzinie nierówna. Ta pisowska ma prawa, inne nie…” Do komentarza premiera odniosła się prezydentka Gdańska Aleksandra Dulkiewicz.

Morawiecki twierdzi, że publiczne stawianie oskarżeń jest „haniebne”; polityk powołuje się przy tym na „świętość rodziny”. „Ataki na Beatę Szydło i jej najbliższych są haniebne i absolutnie niedopuszczalne. Rodzina jest i pozostanie w Polsce świętością. Dlatego wykorzystywanie jej do walki politycznej budzi odrazę. Wierzę, że autorzy tych fake-newsów i manipulacji poniosą konsekwencje” – napisał na Twitterze przedstawiciel Zjednoczonej Prawicy.

Komentarz Morawieckiego został opublikowany niedługo po tym, gdy pełnomocnik syna Beaty Szydło opublikował oświadczenie w tej sprawie. Podkreślił w nim, że Tymoteusz Szydło „nie został ojcem”, a informacje na temat jego ojcostwa są „nieprawdziwe” i „zniesławiające”.

Na temat ks. Tymoteusza wypowiedziała się również osoba z zupełnie przeciwnej strony barykady, a mianowicie Aleksandra Dulkiewicz. Prezydentka przypomniała, że Morawiecki nie stawał w obronie innych osób, które padły ofiarami zmasowanego hejtu, chodziło o Magdalenę Adamowicz, Adama Bodnara, Krzysztofa Brejzę, Donalda Tuska i Andrzeja Rzeplińskiego.

Panie Premierze, cieszę się, że od dziś każda polska rodzina jest świętością dla pana, pana formacji politycznej i podległych wam mediów. Dziękuję w imieniu rodzin Magdaleny Adamowicz, Adama Bodnara, Krzysztofa Brejzy, Rzeplińskich, Donalda Tuska, swoim własnym i wielu innych!” – przyznała na swoim Twitterze.

Na komentarz Morawieckiego zareagowała także europosłanka Róża Thun (PO). „Może podrzucić Panu, Panie Premierze, kilka przykładów ataków na mnie i moich najbliższych? Są takie które pochodzą z Pana środowiska. Pooburza się Pan troszkę?” – odpisała mu przedstawicielka opozycji.

Tymoteusz Szydło został księdzem w 2017 r. Syn byłej premier zawnioskował niedawno o bezterminowy urlop – według części internautów ma to związek z jego domniemanym ojcostwem.

Wniosek ma dotyczyć 20 sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Prezydent Andrzej Duda od zera obsadził ją osobami wskazanymi mu przez upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa i przekazał im orzekanie o ważności wyborów.

Wniosek o wyłączenie sędziów ma w najbliższym czasie wpłynąć do Sądu Najwyższego. W środę w Sejmie zapowiedzieli go przedstawiciele komitetu wyborczego Koalicji Obywatelskiej. Dzień wcześniej skierowali do SN trzy protesty wyborcze.

Zgodnie z prezydencką ustawą o SN powinna je rozpoznać nowa Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, ale KO chce wystąpić o wyłączenie wszystkich jej 20 sędziów. – W ocenie naszej i ekspertów nowo utworzona izba nie daje żadnych gwarancji niezależności, a jej sędziowie mają charakter osób, które zostały wybrane z naruszeniem konstytucji – mówił poseł PO Mariusz Witczak.

Opozycja liczyła na Gersdorf

Opozycja kwestionuje status nowych sędziów, bo wszystkich wskazała prezydentowi upolityczniona Krajowa Rada Sądownictwa. W ubiegłym roku „przedstawicieli sędziów” do Rady wybrał Sejm (poza Kukiz’15 pozostałe partie opozycyjne zbojkotowały głosowanie).

– PiS złamał konstytucję, aby mieć wpływ na decyzję o stwierdzeniu ważności wyborów. Niekonstytucyjnie skrócił kadencję sędziom KRS, a na ich miejsce powołał swoich przedstawicieli. Przeniósł też uprawnienie do orzekania o ważności wyborów do nowo utworzonej izby SN. Każe nam to bezwzględnie złożyć wniosek o wyłączenie całej izby – podkreślał Witczak.

– Liczymy, że SN przeniesie kwestie dotyczące orzekania o ważności wyborów do Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, która dotychczas o tym orzekała. Ta izba gwarantuje niezależność, a jej sędziowie są niezawiśli – dodał. Już we wtorek opozycja zaadresowała swoje protesty do Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Ta izba orzekała o ważności wyborów do kwietnia ubiegłego roku. Prezydent odebrał Izbie Pracy kompetencję i przekazał ją Izbie Kontroli Nadzwyczajnej. A później sam obsadził drugą izbę od zera osobami wskazanymi mu przez nową KRS.

Opozycja początkowo liczyła, że pierwsza prezes SN Małgorzata Gersdorf przekaże protesty wyborcze właśnie Izbie Pracy. – Pani prezes nie ma nieograniczonych możliwości dysponowania sprawami. Decyzji jeszcze nie ma, natomiast stan prawny jest taki, że protesty rozpoznaje wiadoma izba – powiedział nam we wtorek rzecznik SN sędzia Michał Laskowski. Zastrzegł, że sytuacja mogłaby ulec zmianie, gdyby autorzy protestu dołączyli do nich wnioski o wyłączenie sędziów IKNiSP: – Wtedy trzeba by im nadać tryb procesowy – dodał. I to w środę zapowiedziała opozycja.

PiS liczy na przejęcie Senatu

Na razie nie znamy treści wniosków. Ze słów polityków KO wynika jednak, że mają dotyczyć nie tylko spraw wszczętych po protestach Koalicji, ale również wszystkich pozostałych. Politycy KO obawiają się zwłaszcza tego, jak nowa izba rozstrzygnie protesty PiS. Partia rządząca kwestionuje wyniki wyborów do Senatu w sześciu okręgach wyborczych, choć ani w trakcie głosowania, ani w trakcie liczenia żadnych zastrzeżeń nie zgłaszała. Liczy na odbicie izby wyższej, w której większość będzie mieć opozycja i senatorowie niezależni. – 10 dni temu Polacy oddali większość w Senacie opozycji. Od tego czasu PiS szuka najróżniejszych sposobów, by zmienić wyniki demokratycznych wyborów. To się PiS nie uda – zapewniał senator PO Marcin Bosacki.

W SN słyszymy jednak, że wnioski dotyczące cudzych protestów nie mogą liczyć na uwzględnienie. – Wniosek można złożyć tylko w swojej sprawie. Powinien dotyczyć konkretnego protestu i konkretnego skarżącego – mówi sędzia Laskowski. Na razie nie wiadomo, kto rozpozna wnioski opozycji. Powinien o nich decydować sędzia nieuwzględniony we wniosku o wyłączenie.

Zgodnie z prezydencką ustawą o SN protesty wyborcze IKNiSP opiniuje w trzyosobowych składach. Później cała izba rozstrzyga o ważności wyborów – w tym w okręgach, których dotyczą protesty.

Sprawy może rozstrzygać np. dr hab. Aleksander Stępkowski, były wiceszef MSZ w rządzie PiS i założyciel instytutu Ordo Iuris, prof. KUL Krzysztof Wiak, członek rady naukowej Ordo Iuris, czy konstytucjonalista z KUL dr hab. Marek Dobrowolski – autor zbieżnej z polityką rządu PiS opinii prawnej o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z grudnia 2015 r. (mówiła o tym, że orzekając, TK nie może opierać się wyłącznie na konstytucji).

W izbie orzeka też prof. UW Antoni Bojańczyk, prof. UW i adwokat, który był typowany na nowego rzecznika praw obywatelskich, gdyby PiS udało się odwołać Adama Bodnara. A także doświadczeni sędziowie, tacy jak Marcin Łochowski, który orzekał wcześniej w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. Prezeską izby prezydent uczynił swoją koleżankę z Katedry Prawa Administracyjnego UJ, dr hab. Joannę Lemańską.

TSUE zajmuje się nowymi sędziami

Status sędziowski osób w SN, które wskazała upolityczniona KRS, jest kwestionowany od ich powołania. Zajmuje się nim unijny Trybunał Sprawiedliwości po pytaniach prejudycjalnych o Izbę Dyscyplinarną (obsadzoną tak jak IKNiSP). W listopadzie TSUE może orzec, czy nowa Rada jest niezależna i jaki to miało wpływ na organizowane przez nią konkursy sędziowskie.

Na wyborczej mapie widać podział Polski po linii zaborów. Bez terenów zaboru rosyjskiego PiS nie miałoby szans rządzić, Kaczyński wycina tu także skrajną prawicę. Z kolei gdyby nie poparcie w zaborze pruskim i na Ziemiach Odzyskanych, opozycja nie miałaby szans na rywalizację z PiS.
Uderza trwałość podziałów po 100 latach od odzyskania niepodległości

„Widać zabory” to uderzający wniosek z analizy politycznej mapy Polski. OKO.press przyjrzało się rozkładowi poparcia dla komitetów wyborczych startujących do Sejmu 13 października i sprawdziło, gdzie stare podziały wciąż trzymają się mocno, a gdzie zostały przełamane.

Mapa zwycięzców mapą zaborów

Jeżeli spojrzymy na zwycięzców w gminach to – poza kilkoma miastami na wschodzie, w których przewagę ma KO – bardzo przypomina ona mapę zaborów.

W większości gmin na wschodzie (zabór rosyjski) i południu (zabór austriacki) PiS wygrywa zdecydowanie i ma ponad 50 proc. głosów. Wyjątków jest zaledwie kilka. Trzy w zaborze rosyjskim:

  • Warszawa i okolice;
  • Łódź;
  • podlaskie gminy, gdzie znaczny odsetek mieszkańców to mniejszości narodowe.

Również trzy wyjątki w byłym cesarstwie austro-węgierskim:

  • Śląsk Cieszyński,
  • Bieszczady i
  • Kraków.

W byłym zaborze pruskim PiS również wygrywa w większości gmin, ale skala zwycięstwa jest mniejsza, częściej oddaje też pierwsze miejsce innemu komitetowi. Najczęściej – Koalicji Obywatelskiej.

Potęgę tradycji zaborów ilustruje przypadek wschodniej Wielkopolski. Tam poparcie dla PiS wzrasta natychmiast po przekroczeniu byłej granicy zaborów.

W powiecie gnieźnieńskim PiS zdobył 38,24 proc. głosów. Przez sąsiedni powiat słupecki przebiegała granica zaborów rosyjskiego i pruskiego. W kolejnym na wschód powiecie konińskim PiS ma już 59,12 proc. Ta sama granica rozdzielała dzisiejsze powiaty ostrowski (43,23 proc. dla PiS) i kaliski (55,25 proc. dla PiS).

Podobnie w sąsiadujących ze sobą powiatach szczycieńskim w województwie warmińsko-mazurskim (45,33 proc. dla PiS) i ostrołęckim na Mazowszu (66,62 proc.).

Autorem map poparcia dla komitetów w gminach jest Łukasz Michałkowski, mapy udostępniła na Facebooku Kartografia Ekstremalna. Naniesione granice zaborów są naszego autorstwa.

Uwaga! Poparcie na poziomie gmin może być nieco mylące – gminy są różnej wielkości, tymczasem na mapie gmina wiejska, w której mieszka 5 tys. osób jest równoważna wielkiej metropolii. „Mapa gminna” pokazuje nam jednak geograficzny rozkład poparcia dla poszczególnych ugrupowań.

PSL silny w zaborze rosyjskim, KO – w Prusach

Zabory widać także na mapie pokazującej komitety, które zdobyły drugie miejsce w wyborach na poziomie gmin. Tutaj, podobną prawidłowość zobaczymy w przypadku poparcia dla Lewicy, zabór rosyjski jest bardzo zbliżony do zaboru austriackiego, natomiast granica między zaborem rosyjskim i pruskim jest wyraźna. Na wschodzie – w większości gmin drugie miejsce zdobył PSL. Po przekroczeniu linii zaborów drugi komitet to najczęściej KO.

Z tego podziału wyłamuje się Śląsk. Obecne województwo śląskie znajduje się na terenie wszystkich trzech zaborów, a na mapie wyborczej to miejsce zaciętej potyczki między PiS a opozycją. Partia Kaczyńskiego wygrała tutaj we wszystkich sześciu okręgach sejmowych, natomiast opozycja wzięła aż siedem z 12 mandatów senackich (6 KO, 1 Lewica).

Lewica najsłabsza w Galicji

Południe – czyli były zabór austriacki (i szerzej – byłe cesarstwo austriackie) – nie chce głosować na Lewicę.

Wyjątkiem są Śląsk Cieszyński i Bieszczady. W Cieszynie lewicowa lista zdobyła 18,18 proc., w sąsiednim Goleszowie 21,48 proc., w Ustroniu – 17,51 proc. W całym okręgu nr 27 – 14,31 proc., czyli powyżej średniej krajowej.

Z drugiej strony byłej Galicji Lewica ma przyczółek tam, gdzie styka się Polska, Słowacja i Ukraina. Na Podkarpaciu, w bastionie prawicy, Lewica w powiecie leskim zdobyła 9,17 proc., w bieszczadzkim – 9,06 proc. Poza tym – w wielu powiatach Małopolski i Podkarpacia, szczególnie tam, gdzie nie ma dużych miast – komitet SLD wywalczył poparcie w okolicach progu wyborczego w skali kraju. W powiecie limanowskim ma 3,2 proc., w powiecie dąbrowskim 3,02 proc.

Ogółem zabór pruski głosował na Lewicę znacznie chętniej niż rosyjski, ale na byłych zachodnich rubieżach cesarstwa rosyjskiego Lewica przełamuje schemat „widać zabory” – mapa wyników Zjednoczonej Lewicy w 2015 roku wyglądała podobnie.

Lewica jest mocna w:

  • Łodzi (21,23 proc.),
  • Częstochowie (21,06 proc.),
  • Sosnowcu (26,80 proc.),
  • Dąbrowie Górniczej (26,54 proc.)

Na zachodzie (w byłym zaborze pruskim) poparcie dla Lewicy rozkłada się bardziej równomiernie, przez co jej mapa poparcia ma dużo punktów stycznych z mapą zaborów. Na zachodzie jest też kilka gmin, gdzie wyniki są wyraźnie lepsze niż średnia.

Jest tak w:

  • Świnoujściu (26,70 proc.),
  • Gnieźnie (22,11 proc.),
  • Otmuchowie (24,87 proc., woj. opolskie),
  • Jeleniej Górze (21,93 proc.),
  • Miastku (20,60 proc.)

Konfederacja silna w miastach, słaba na wschodzie

Wynik Konfederacji w powiatach również odzwierciedla granice zaborów – poparcie dla skrajnej prawicy jest wyraźnie słabsze w byłym zaborze rosyjskim, a lepsze w austriackim i pruskim.

Poza tym Konfederacja najlepsze wyniki osiąga w miastach:

  • w Toruniu – 7,67 proc.,
  • w Rzeszowie – 9,90 proc.,
  • w Gorzowie Wielkopolskim – 7,49 proc.,
  • w Bydgoszczy – 7,46 proc.,
  • w Środzie Wielkopolskiej – 16,56 proc. (to rekordowy wynik Konfederacji w całej Polsce).

Na podstawie wyniku Konfederacji widać, że oba podziały są równie mocne – miasta głosują inaczej niż wsie, ale również wschód Polski wciąż głosuje inaczej niż zachód, a granice zaborów ciągle są istotne.

U PSL zaborów nie widać

Z zaborów wyzwoliło się za to PSL. Poparcie dla ludowców rozkłada się równomiernie w całym kraju.

Zsumowany wynik Kukiz’15 i wynik PSL w wyborach parlamentarnych w 2015 roku to 13,94 proc. głosów. Tym razem, startując wspólnie, nie udało  się utrzymać tak dużego poparcia – zdobyli 8,55 proc. głosów, ponad 5 punktów procentowych mniej niż łącznie obie listy cztery lata temu.

Są jednak miejsca, gdzie wynik ludowców i kukizowców jest imponujący.  Na mapie poparcia dla PSL wyróżnia się kilka miejsc. Jedno z nich to pogranicze województw kujawsko-pomorskiego, warmińsko-mazurskiego i mazowieckiego.

W powiecie brodnickim PSL jest drugą siłą polityczną – zdobywając 29,13 proc. głosów przebił swój wynik krajowy prawie trzy i pół raza! Partia była tam silna już cztery lata temu, gdy udało się jej zdobyć 15,54 proc. głosów, a Kukizowi – 12,87 proc.

Kosiniak stracił Świętokrzyskie (ale zyskał poparcie w miastach)

Do niedawna bastionem PSL było województwo świętokrzyskie. W 1993 roku PSL zdobył w skali kraju 15,4 proc. głosów, ale nigdy później nie przekroczył już 10 proc. poparcia w wyborach parlamentarnych. Jednak w świętokrzyskim do 2011 roku zdobywał zawsze w okolicach 15 proc. głosów. Ale teraz dominuje tam PiS. W 2015 roku PSL zdobył już poniżej 10 proc.

13 października 2019 było podobnie – PSL zdobył 9,88 proc. głosów, a PiS przebił 55 proc.

Wyniki PiS i PSL w województwie świętokrzyskim w wyborach parlamentarnych

Dane PKW

Ludowcy wygrywali wybory do sejmiku świętokrzyskiego w 2006, 2010 i 2014 roku. W 2018 roku stronnictwo przegrało z PiS.

Na wsi, tak jak w województwie świętokrzyskim, PiS dominuje niepodzielnie. Dlatego ratunek PSL był jeden – zmiana punktu ciężkości i próba zakorzenienia się w jak największym stopniu wśród elektoratu z małych i średnich miast.

Temu m.in. miał służyć sojusz z Kukizem i wizerunek lidera ludowców Władysława Kosiniaka-Kamysza, który podczas kampanii wyborczej przedstawiał się jako polityk centrowy, który ma ofertę również dla  mieszkańców miast.

Z drugiej strony PSL wygrało w całej Polsce tylko w jednej gminie i była to gmina wiejska. Chodzi o Dąbie w województwie lubuskim – PSL zdobyło tam 35,93 proc. z oddanych 1993 głosów.

Frekwencja – zaborów nie widać

Zaborów nie widać na mapie frekwencji:

Tutaj ważniejszy okazał się podział na miasta i prowincje. W dużych aglomeracjach ludzie głosowali częściej, bez względu na to, w której części Polski te miasta się znalazły. Najciemniejsze punkty to Warszawa, Wrocław, Poznań i Gdańsk oraz okolice tych miast.

W całej Warszawie frekwencja wyniosła 77 proc., a w najbardziej zmobilizowanej dzielnicy – Wilanowie – 85,24 proc.

Kaczyński odstrasza… policję drogową

29 Gru

Sezon świąteczny w pełni, zaś internauci zastanawiają się, jak potencjalnie uniknąć kontroli policji, tak aby nie trzeba było płacić wysokiego mandatu. Znane powiedzenie mówi, że matka jest potrzebą wynalazków. Dlatego też ktoś wpadł na genialny pomysł, aby na szybę samochodu nakleić przyciemnioną folię, tak żeby dla postronnych obserwatorów wyglądało, że w środku auta siedzi Jarosław Kaczyński, najpotężniejszy obecnie człowiek w naszym państwie. Ma to pomóc w uniknięciu zatrzymania przez policję. 

Do sieci wyciekła nawet krótka animacja przedstawiająca to rozwiązanie w praktyce. Oto ona:

Animcja trwa co prawda raptem kila sekund, ale idealnie oddaje istotę pomysłu. Można śmiało stwierdzić, że filmik przypadł internatom do gustu, gdyż w mniej niż 24 godziny doczekał się ponad 200 tysięcy wyświetleń na Facebooku.

Po naklejeniu folii na szybę, naszym oczom ukazuje się wesoła twarz prezesa, który uśmiecha się od ucha do ucha. Co więcej, odpowiednie zaprojektowanie foli daje nam wrażenie trójwymiarowej głębi, tak jakby Kaczyński rzeczywiście w aucie siedział. Dla zwiększenia efektu należy okleić wszystkie szyby w jednakowy ciemny sposób, żeby pojazd wyglądał jak rządowa limuzyna.

Wszystko to oczywiście w formie niegroźnego żartu, który bardziej podkreśla niekwestionowany status Jarosława Kaczyńskiego jako osoby, która budzi powszechny szacunek i strach.

Mało który policjant odważy się zatrzymać taki samochód. Wynalazek może zatem zrobić furorę. W końcu pomysłowość Polaków nie zna granic…

Ryszard Makowski przyznał w wywiadzie dla „Dziennika Gazety Prawnej”, że proponowano mu objęcie funkcji konsula generalnego w Los Angeles. Witold Waszczykowski potwierdził, że MSZ chciało nawiązać współpracę z komikiem. – Nie pamiętam, czy chodziło o konsulat – dodał.

Ryszard Makowski, komik współprowadzący przez pół roku w TVP program „Studio YaYo” w rozmowie z Magdaleną Rigamonti dla „Dziennika Gazety Prawnej” przyznał, że proponowano mu stanowisko konsula generalnego w Los Angeles. Określił tę propozycję jako „dość odważną” i stwierdził, że miał ją złożyć Witold Waszczykowski.

W rozmowie z portalem wpolityce.pl były szef MSZ przyznał, że „były propozycje, aby zatrudnić pana Ryszarda Makowskiego”. – Nie pamiętam, czy chodziło dokładnie o konsulat, bo też myśleliśmy o Instytucie Polskim w Stanach Zjednoczonych. Pan Makowski para się w końcu pracą artystyczną, dlatego rozważaliśmy i taką możliwość – dodał.

Jak powiedział, rozmowy miał prowadzić Jan Dziedziczak, swego czasu sekretarz stanu MSZ.

Na nadchodzący 2019 rok mam dwie wiadomości: dobrą i złą. PiS prawdopodobnie przegra wybory – i to jest wiadomość dobra. Kto wygra? Prawie na pewno coś, co do niedawna znaliśmy jako Koalicja Obywatelska. I to jest niestety wiadomość nienajlepsza.

Dlatego, że konsekwencje będą smutne, choć nie od razu je zauważymy, wciąż zajęci chocholim tańcem. Kiedy nas te konsekwencje dopadną, wydadzą nam się nagłe i niezrozumiałe. Jak zwycięstwo PiS w 2015 roku, którego należało się spodziewać, a które nas mimo to zaskoczyło. Raczej to nie PiS wygra w wyborach roku 2023. W tych kolejnych będzie już bowiem znacznie gorzej. Pracujemy nad tym nieszczęściem już dzisiaj.

Jest taka opowieść, którą chętnie przypisuje się Rockefellerowi, albo dowolnemu innemu krezusowi, ponieważ brzmi bardzo prawdziwie.

– Kupiłem marchew za centa – opowiada milioner – umyłem ją, oskrobałem i sprzedałem za dziesiątaka. Kupiłem więcej marchwi i znowu sprzedałem z zyskiem. I tak mozolnie, z uporem kupowałem i sprzedawałem, inwestując wszystko co zarobiłem, ciężko pracując, żyjąc w biedzie, nie dojadając, tylko tę cholerną marchew myjąc, skrobiąc, sprzedając i kupując. Musiałem obniżyć cenę, żeby sprzedawać szybko i nie tracić, kiedy mi się marchew psuła, z czasem musiałem zatrudnić sprzedawców i pomocników. Wciąż nie dojadałem – wszystko inwestowałem w przyszłość. Po 10 latach miałem już sporo, ale nadal nie było mnie stać na prawdziwy sklep. Wiedziałem, że muszę być twardy i wierzyć w przyszłość oraz w sukces, który musiał nadejść, jeśli tylko wytrwam. I po 20 latach wreszcie… – zmarł wuj, którego nigdy nie widziałem na oczy, a okazało się, że jestem jego jedynym spadkobiercą. Wuj był bardzo bogaty. Zostałem milionerem.

Myślę, że tak również przytrafi się nam wszystkim w Polsce. W przyszłym roku prawie na pewno wygramy wybory i stanie się tak nie tylko bez związku z wszystkimi naszymi dotychczasowymi wysiłkami,ale poniekąd wbrew tym wysiłkom. Co zresztą znaczy przy okazji, że niezupełnie jasne jest owo „my wygramy”. Przegrają „oni” – to jest niemal pewne. Świąteczno-noworoczny okres sprzyja podsumowaniom i myślom o przyszłości. Przełom 2018/2019 nadaje się do tego szczególnie, ponieważ nie tylko 2018 rok przyniósł wiele wydarzeń znaczących, ale i rok 2019 zdecyduje w Polsce o wszystkim. Albo właśnie nie zdecyduje o niczym, a tylko na chwilę odsunie od nas katastrofę, która potem powróci zwielokrotniona.

Historia o milionerze ma wszelkie szanse przytrafić nam się również w inny, jeszcze bardziej przykry sposób. Wydaje się, że nasze niemrawe wysiłki nie powstrzymają przekroczenia tego punktu bez powrotu, po którym lawinowe efekty globalnego ocieplenia będą już nie do powstrzymania. O ile już go nie przekroczyliśmy, bo i na to wiele danych wskazuje. W ten sposób unieważnimy wszystkie nasze dokonania z mijającego roku i wszystkie zaniechania. One już nie będą miały żadnego znaczenia po prostu dlatego, że nasz świat się skończy.

Tak czy owak, wydarzenia z 2018 roku zasługują na uważną analizę, bo dałoby się z nich wiele nauczyć, gdyby oczywiście komukolwiek na naukach zależało. Większość poniższego z pewnością zabrzmi depresyjnie pesymistycznie. Ja jednak jestem optymistą. Wygramy, co sobie zamierzyliśmy, na pewno. Realistyczny opis wyzwań – nie należy go mylić z pesymizmem – jest nam potrzebny właśnie po to. By w końcu wygrać.

>>>

Koniec roku to, z jednej strony, czas podsumowań, a z drugiej strony, nowego spojrzenia na przyszłość. Nie chcę w tym komentarzu odnosić się do mijającego roku, bo w sferze polityki gospodarczej był on przygnębiająco podobny do dwóch poprzednich. Mieliśmy dalszy zwrot ku temu, co porzuciliśmy w 1989 roku. Dlatego skupię się na tym, co przyniosła tamta zmiana – rozpoczęta w 1989 roku. 

Jest ku temu wyjątkowa okazja. Akurat dzisiaj mija 29 lat od przyjęcia przez Sejm planu Balcerowicza. Plan ten zapoczątkował głęboką transformację gospodarczą w naszym kraju. Żeby uświadomić sobie skalę cywilizacyjnego sukcesu, który nam ona zapewniła, wystarczy porównać wyniki gospodarcze Polski i Niemiec Wschodnich. Porównanie to też uświadamia, ile jeszcze dzieli nas od najbogatszych krajów i jak trudne byłoby dołączenie do nich, nawet gdyby trzy lata temu nie dokonał się u nas zwrot na Wschód. Na marginesie w br. minęło też 29 lat od upadku muru berlińskiego. Jego zburzenie można traktować jako wstęp do zjednoczenia Niemiec. Co ciekawe, muru nie ma już dłużej, niż dzielił on Niemcy. 

W okresie transformacji ustrojowej zarówno Polska, jak i Niemcy Wschodnie zmniejszyły dystans dzielący je pod względem poziomu rozwoju od Niemiec Zachodnich. W 1991 roku PKB na mieszkańca wyrażony w euro wynosił w Polsce zaledwie 7,5% PKB na mieszkańca w Niemczech Zachodnich. W Niemczech Wschodnich ten odsetek wynosił 32,5-42,7% (w zależności od tego, czy wyłącza się, czy wlicza Berlin do Niemiec Wschodnich). Do 2016 roku ten odsetek podniósł się do 28,1% w Polsce i do 68,3-73,1% w Niemczech Wschodnich. Jeśli skoryguje się dane o różnicę w poziomie cen między Polską a Niemcami, to PKB na mieszkańca w Polsce stanowi 54,5% PKB na mieszkańca w Niemczech Zachodnich (w obliczeniach przyjąłem założenie, że poziom cen w Niemczech Zachodnich jest taki sam jak w całych Niemczech). Odsetek ten jest najwyższy od połowy XIX wieku. W 1991 roku wynosił on 23,5%.

Jakkolwiek zarówno w Polsce, jak i w Niemczech Wschodnich nastąpiła realna konwergencja względem Niemiec Zachodnich, czyli redukcja luki w dochodzie na mieszkańca, to w Polsce była ona dużo szybsza. Ciekawą tego ilustracją jest to, że PKB na mieszkańca w Warszawie jest dużo wyższy niż w Berlinie, jeśli dokona się korekty o różnicę w poziomie cen, mimo że u progu transformacji Warszawa była najbiedniejszą stolicą w całej Europie Środkowej. Warszawa nie jest przy tym jedynym dużym miastem w Polsce, które ma wyższy PKB na mieszkańca niż Berlin. 

Polskę i Niemcy Wschodnie łączy wiele podobieństw. Obie gospodarki mają podobne położenie geograficzne, w tym dostęp do morza i bliskość chłonnych rynków. W obu podobne jest ukształtowanie terenu. Obie wyraźnie odstają pod względem gęstości zaludnienia od Niemiec Zachodnich. Obie można zaliczyć do średnich pod względem liczby ludności (jakkolwiek w Polsce jest ona dwuipółkrotnie większa przy prawie trzykrotnie większej powierzchni). Ponadto, 1/3 powierzchni Polski to tereny dawnych Niemiec, a dalsza 1/4 to obszar, który przez ponad 100 lat był pod zaborem Prus. Można więc pokusić się o stwierdzenie, że ponad połowa terytorium Polski przez większość okresu nowoczesnego wzrostu gospodarczego tworzyła z zasadniczą częścią Niemiec Wschodnich jedno państwo. Obie gospodarki były centralnie planowane przez podobny okres czasu, co wywarło piętno na wielu nieformalnych normach społecznych, w szczególności na kulturze pracy, zaufaniu do osób spoza rodziny, czy stosunku do zagranicy (imigrantów).  Zarówno w Polsce, jak i Niemczech Wschodnich gospodarka centralnie planowana upadła, przy czym do załamania jej wzrostu doszło już w latach 1980-tych. Obie gospodarki też mniej więcej w tym samym czasie rozpoczęły budowę wolnego rynku oraz państwa opartego na zasadach liberalnej demokracji.

Szybsze doganianie Niemiec Zachodnich przez Polskę niż Niemcy Wschodnie można uznać za zagadkę. W pierwszych latach transformacji (lata 1991-1995) polska gospodarka rozwijała się znacznie wolniej niż wschodnioniemiecka. Do zmiany pozycji obu gospodarek doszło po 1996 roku, kiedy wzrost gospodarczy w byłej NRD wyhamował do tempa zbliżonego do tego w bardziej rozwiniętych Niemczech Zachodnich, pomimo nieusunięcia luki w dochodzie na mieszkańca. Natomiast Polska wciąż rozwija się szybciej niż Niemcy Zachodnie, w czego wyniku różnica w dochodzie na mieszkańca między oboma gospodarkami cały czas się zawęża. 

Spojrzenie z lotu ptaka na główne determinanty wzrostu gospodarczego wskazywane w literaturze sugeruje, że to w Niemczech Wschodnich owo doganianie powinno być szybsze. 

Gospodarka ta doświadczyła co prawda gigantycznego drenażu mózgów. O ile w Polsce liczba osób w wieku produkcyjnym (15-64), mimo dużej emigracji po wejściu do Unii Europejskiej, wzrosła o 5%, o tyle w byłej NRD spadła o 18% (z Berlinem) lub o 22% (bez Berlina), bo młodzi ludzie masowo wybierali przenosiny do Niemiec Zachodnich. Ale drenaż ten wyjaśnia 27 do 47% różnicy w tempie wzrostu między Polską a Niemcami Wschodnimi, a więc mniej niż połowę. 

Do różnic w wzroście obu gospodarek właściwie nie przyczyniły się nakłady kapitału. Nie odegrał więc większej roli mechanizm konwergencji, najczęściej wskazywany w teorii wzrostu, zgodnie z którym kapitał powinien trafiać tam, gdzie techniczne uzbrojenie pracowników jest mniejsze, a w konsekwencji pole do jego zyskownego użycia – szersze (na początku transformacji zasób kapitału na pracownika w b. NRD był o ponad połowę wyższy niż w Polsce).

Zasadniczym źródłem różnicy w tempie wzrostu obu gospodarek były zmiany w produktywności.

Jej szybkiemu wzrostowi w Polsce sprzyjał jedynie niższy poziom rozwoju, który pozwalał na przeskoczenie niektórych jego etapów, w tym na osiąganie dużych korzyści z przepływu pracowników z tradycyjnych, nisko produktywnych sektorów do nowo powstających nowoczesnych sektorów, których rozwój – w wielu przypadkach, np. sektora finansowego – był wcześniej blokowany z powodów ideologicznych. Na początku transformacji co czwarty pracujący w naszym kraju zajmował się rolnictwem, podczas gdy w byłej NRD ten odsetek wynosił około 4%. W następnych latach zmniejszył się on u nas o prawie dwie trzecie. Nowoczesne sektory, które tworzyły nowe miejsca pracy, powstawały przy dużym udziale bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Polska przyciągnęła ich więcej niż byłej NRD i to nie tylko w relacji do PKB, ale i w przeliczeniu na mieszkańca. W takim ujęciu, jeśli wyłączyć inwestycje (zachodnio)niemieckie, ich zasób już w 2001 roku był u nas o jedną czwartą większy niż w Niemczech Wschodnich, a przystąpienie do Unii Europejskiej wywołało nową falę ich napływu. W byłej NRD zmniejszył się on w 1996 roku – tym samym, w którym wyraźnie spowolnił wzrost produktywności.   

Właściwie wszystkie inne atuty były po stronie Niemiec Wschodnich. Nie ograniczały się one przy tym do płytkich czynników wzrostu, takich jak: jakość infrastruktury, poziom urbanizacji, zasób kapitału ludzkiego i społecznego, czy stopień rozwoju sektora badawczo-rozwojowego. Niemcy Wschodnie miały także znaczną przewagę nad Polską pod względem głębiej położonych sił, w tym zwłaszcza instytucji. Od razu otrzymały z Zachodu instytucje niezbędne do sprawnego działania gospodarki wolnorynkowej, które w Polsce trzeba było mozolnie budować. Natychmiast też zyskały wysoki poziom praworządności, który w Polsce nigdy nie został osiągnięty, jakkolwiek do niedawna systematycznie następowała poprawa w tym zakresie.

Różnica w poziomie dochodu na mieszkańca między Polską a Niemcami Zachodnimi jest obecnie zbliżona do tej, która na początku transformacji występowała między byłą NRD a Niemcami Zachodnimi. Doświadczenia byłej NRD powinny być dla nas ważną lekcją. Pokazują one, po pierwsze, że doganianie może się zatrzymać przy wciąż dużej luce w dochodzie na mieszkańca. Po drugie, do zahamowania wzrostu może dojść gwałtowanie. Przeszłe jego tempo niewiele mówi o przyszłej dynamice. Po trzecie, nie potrzeba wiele, aby konwergencja ustała. Wystarczy do tego niewielka liczba błędów w polityce gospodarczej. W Niemczech Wschodnich takim fatalnym błędem mogła być wymiana marki wschodnioniemieckiej na niemiecką po zawyżonym kursie (1:1). Podcięła ona rozwój sektora wytwarzającego dobra podlegające międzynarodowej wymianie handlowej (który skądinąd ma bardzo wysoki udział w tworzeniu PKB Niemiec Zachodnich). W efekcie, relacja handlu zagranicznego do PKB nie przekroczyła tam 20%, podczas gdy w Polsce ten poziom osiągnęła w 1991 roku i systematycznie się zwiększała.

W poprzednich trzech latach polityka gospodarcza w Polsce była pełna błędów. Osłabiała zarówno fundamenty długofalowego wzrostu gospodarki, jak i jej odporność na wstrząsy. Najlepszym odzwierciedleniem fatalnych skutków tej polityki dla długofalowego wzrostu jest spadek udziału inwestycji w PKB w ub. r. do najniższego poziomu od 20 lat, choć premier Morawiecki zapowiadał jego wzrost z 20 do 25%. Z kolei najlepszym odbiciem osłabiania odporności na wstrząsy jest afera KNF, ale też utrzymywanie deficytu w finansach publicznych w czasie wciąż dobrej koniunktury na świecie, kiedy nawet Grecja ma nadwyżkę. 

Jednak prawdopodobnie poza obniżeniem wieku emerytalnego, nie były to błędy, których nie da się naprawić. Moim marzeniem jest to, żeby Polska stała się równie bogata jak Niemcy Zachodnie. Jedynym sposobem na to, żeby to marzenie się spełniło, jest szybszy wzrost gospodarczy u nas niż tam (co najmniej do czasu zrównania się dochodu na mieszkańca w obu gospodarkach, a więc jeszcze przynajmniej przez kolejne dwie-trzy dekady). Ale żeby wzrost wkrótce nie wyhamował, trzeba możliwie szybko przystąpić do naprawy tego, co przez poprzednie trzy lata zostało zepsute. Oby owa naprawa zaczęła się już w nadchodzącym roku. Szanse na to rosną.

* * *

— MAREK BEYLIN W GW Z ŻYCZENIAMI DLA OPOZYCJI – NIEDOMYŚLANE PROPOZYCJE NIUE PRZYSPARZAJĄ WYBROCÓW: “Grzegorzowi Schetynie i całej PO życzę najserdeczniej, by zrozumieli, że wrzucanie niedomyślanych propozycji programowych nie przysparza wyborców. Mam na myśli choćby niedawny pomysł „Wyższe płace”, czyli państwowe dopłaty do najniższych wynagrodzeń, oraz obniżkę podatków. Bo, jak trafnie wskazała Adriana Rozwadowska, taki program spowoduje zamrożenie niskich płac i wytworzy potężne koszty. Życzę też Platformie, by zamiast kontentować się chaotycznymi koncepcjami, pojęła, co pokazują wszystkie sondaże, że jej atrakcyjność zależy mniej od tego, ile nabroi PiS, zaś bardziej od wspólnego, zbudowanego w ramach Koalicji Obywatelskiej programu nowej Polski. Bo starą III RP większość wyborców odrzuca”.

— BEYLIN O TYM, ŻE SCHETYNA MUSI ZROZUMIEĆ RÓŻNICĘ MIĘDZY WASALIZOWANIEM A WSPÓŁPRACĄ: “A samemu Schetynie życzę, by zrozumiał różnicę między wasalizowaniem koalicjantów, jak w przypadku Nowoczesnej, a partnerską współpracą z nimi. Od tego zależy bowiem, jak szeroki front wyborczy może współtworzyć PO. Czyli: czy da się pokonać PiS?”
wyborcza.pl

— NIE CHODZI O PRĄD TYLKO O WYBORY – PAWEŁ WROŃSKI w GW: “Sens parodii parlamentaryzmu, która rozegrała się w piątek przy ulicy Wiejskiej, oddaje prośba wicemarszałka Sejmu Stanisława Tyszki (Kukiz’15), by procedowaną w szaleńczym tempie „ustawę prądową” nazwać „ustawą o utrzymaniu PiS u władzy”.
wyborcza.pl

— WITOLD GADOMSKI O SZKODLIWYM ZAKLINANIU PRĄDU – w GW: “Najważniejsze jest jednak to, że przyjęcie doraźnego rozwiązania pozwalającego przez pewien czas ukryć wzrost kosztów nie skłania do poważniejszej dyskusji o przyszłości naszej energetyki, a gospodarstwa domowe do inwestowania w energooszczędne rozwiązania. Pula darmowych uprawnień do emisji CO2 się zmniejsza i po roku 2025 już ich nie będzie, więc za prąd produkowany z węgla płacić będziemy jeszcze więcej. Konieczna jest głęboka reforma energetyki – prywatyzacja spółek, wstrzymanie bezsensownych inwestycji w elektrownie węglowe, stworzenie stabilnych warunków prawnych i instytucjonalnych dla małych, średnich i dużych producentów prądu ze źródeł odnawialnych”.
wyborcza.pl

>>>